X
 |
 |
|
|
یا قائم آل محمد (ص)
فراخوان پنجمین همایش بین المللی دکترین مهدویت جامعه و دولت زمینه ساز، رسالتها و راهبردها
محور مقاله: نقش زنان در زمینه سازی برای ظهور مهدی موعود (عج) نویسندگان: زهرا کیبیری زهرا محمدی آموزش و پرورش ناحیه 3 قم
فهرست مطالب عنوان: ............................... صفحه وظايف و نقش زنان در زمینه سازی حضرت مهدی (عج) 2 1- وظايفي در هنگام تولد حضرت مهدي (ع).. 2 2- وظايفي در عصر غيبت (غيبت صغري و غيبت كبري) 2 زن از دیدگاه قرآن و ائمه معصومین (ع).. 3 تأثير گذاري زن در دولت زمينه ساز:.. 5 ارتقاي خردمند زنان در حكومت زمينهساز ظهور:.. 5 آموزش دین پروری در فرزند توسط مادر:.. 6 تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور:.. 9 شرايط تأثير گذار در تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور: 11 ج) تأثير شير مادر در تربيت ديني كودك:.. 12 القای محبت و عشق به مهدی موعود (عج) در دوران کودکی: 13 سيماي زنان در آخر الزّمان.. 13 در كلام ديگر پيامبر اكرم (ص).. 16 احوال شيعه، هنگام خروج قائم و قبل از آن.. 18 زمان بيرون آمدن دجّال از زبان اميرالمؤمنين علي (ع): 19 3- وظايف و نقش زنان در حكومت امام زمان (عج).. 20 منابع:.. 25
سال تحصیلی 88-87 اهتمام به ارتقاي نقش زنان در دولت انتظار از موضوعات بسيار با اهميت به ويژه در سدة اخير بوده است و با وجود تلاشهاي فراوان انديشه ورزان و جامعهي بشري تاكنون به نتايج قابل قبولي دست نيافته است. همة انسانها در برابر آخرين ذخيرة الهي حضرت مهدي (عج) مسئول هستند و براي زمينه سازي ظهور آن حضرت وظايفي به عهده دارند. در اين ميان نقش زنان كه پنجاه درصد جمعيت بشر را به خود اختصاص دادهاند نقشي حساس و تأثير گذار است به همين دليل شواهد بسيار محكم در منابع قرآني و روايات ائمه معصومين (ع) اين موضوع را تأييد ميكند. سئوال اصلي اين پژوهش را ميتوان اين گونه بيان كرد كه: زنان چه نقشي در زمينه سازي دولت انتظار داشته و چه رسالتي دارند؟ دين پروري در فرزند توسط مادر چگونه آموزش داده ميشود؟ در تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور چه شرايطي تأثير گذار است؟ آيات و روايات ائمه معصومين (ع) سيماي زنان در آخر الزمان را چگونه ترسيم ميكنند؟ بر حسب پرسش هاي مذكور، مفروض نوشتار موجود، اين گونه سامان يافته است: اگر زن ارزش و جايگاه ويژهي خود را بشناسد و به وظايف سنگين خود عمل كند، گران بهاترين و پر ارجترين گوهر فضيلت است. واژگان كليدي: زمينه سازي، ظهور، موعود، رسالت، زنان، انتظار، ناتو، تحنيك
زنان، بخش عظيم يك جامعه را تشكيل ميدهند و با توجه به نقشهاي حساسشان در عرصهي خانواده و جامعه،توجه به آنان، در برنامهريزي ترويج فرهنگ انتظار موعود، لازم و ضروري است. با توجه به نقش تربيتي و مادري زنان، كليد يك جامعهي مهدوي پويا و متحرك در دستان آنان است. امام خميني (ره) در تأكيد نقش انسان ساز زنان، به اين نكته اشاره دارد: «از دامن زن مرد به معراج ميرود.»[1] دربارة زن و مهدويت در عصر غيبت بايد به آن نكته توجه داشت كه نظام اعتقادي، همواره به صورت شبكهاي است و نميشود به بخشي از آن اهميت داد و بخش ديگري را رها كرد. اگر زن و مهدويت را مستقلاً مورد توجه قرار دهيم نميتوانيم آن را در خلا مورد بررسي قرار دهيم چرا كه زن، بخشي از نظام خلقت است، مرد هم بخشي از اين نظام است و يك رابطهي تعاملي در بين آنها وجود دارد. زن و مرد هر دو به عنوان عناصر اجتماعي داراي جايگاه ويژه هستند و مكمل يكديگرند درست است كه پيامبر عظيم الشأن (ص) وظايفي را براي حضرت زهرا (س) تعيين كرده بود؛ ولی زماني كه ولايت مورد خطر قرار میگیرد حضرت در مسجد حاضر میشود و از حریم ولایت دفاع میکند. پس نقش زن و مرد در زمینه ی مهدویت، مکمل یکدیگر است. در این نوشتار سعی بر آن شده است که نقش زن در ارتباط با آموزه ی مهدویت اسلامی مورد بررسي قرار گيرد و در ابعاد مختلف زندگي فردي و اجتماعي مطرح گردد، جايگاه نقش زنان در خصوص مهدويت و دولت انتظار تقسيمبندی و شرح داده شده است. وظايف و نقش زنان در زمینه سازی حضرت مهدی (عج) وظايف و نقش زنان را در خصوص مهدويت ميتوان به سه دسته تقسيم كرد. 1- وظايفي در هنگام تولد حضرت مهدي (ع) حكيمه دختر امام جواد (ع گويد امام حسن عسگري (ع) مرا به نزد خود فرا خواند و فرمود: «اي عمّه جان! امشب را نزد ما باش كه امشب آن مولودي كه نزد خداي تعالي گرامي است و خداوند به واسطهي او زمين را پس از مردنش زنده ميكند متولد ميشود، گفتم: اي سرورم؛ از چه كسي متولد ميشود و من در نرجس آثار بارداري نميبينم، فرمود: از همان نرجس نه از ديگري حكيمه گويد: به نزد او رفتم و پشت و شكم او را وارسي كردم و آثار بارداري در او نديدم. كار خود را به امام گزارش كردم. تبسمی فرمود و گفت: در هنگام فجر آثار بارداري برايت نمودار خواهد گرديد، زيرا مثل او مثل مادر موسي (ع) است كه آثار بارداري در او ظاهر نگرديد و كسي تا وقت ولادتش از آن آگاه نشد؛ زيرا فرعون در جستجوي موسي، شكم زنان باردار را ميشكافت و اين نظیر موسي (ع) است.[2] 2- وظايفي در عصر غيبت (غيبت صغري و غيبت كبري) در سيرهي نبوي و مهدويت، زن به عنوان يك انسان و يك زن در جامعهي مهدوي وظايفي را بر عهده دارد. اگر بخواهيم وظايفش را بهتر بشناسيم، بايد ببينيم كه چه جايگاهي در نظام تربيتي اسلام برايش در نظر گرفته شده است. مسئوليت انسانسازي، بهترين رسالت زن در اسلام ميباشد. امام خميني (ره) چه زيبا به آن اشاره فرموده است. همانطور كه قرآن انسان ساز است، زن هم انسان ساز است. اگر زن در خصوص اين مسئوليت خطيري كه دارد درست انجام وظيفه كند و تأمين نيروي انساني جامعه مهدوي را فراهم نمايد. بزرگترين خدمت فرهنگي را به جامعهي منتظر كرده است. زن از دیدگاه قرآن و ائمه معصومین (ع) «و التّین و الزيتون و طور سنين و هذا البلد الامين لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم.»[3] سوگند به «انجير و زيتون» «سوگند به طور سينا» كه محل وحي خداوند بر حضرت موسي (ع) است و قسم به اين شهر مكه که محل امن و امان و مركز وحي الهي به حضرت خاتم الانبياء محمد مصطفي (ص) است. منظور از «تين و زيتون» در اين سوره حضرت مجتبي و حضرت سيد الشهدا (ع) و مقصود از «طور سينين» حضرت اميرمؤمنان (ع) و منظور از «هذا البلد الامين» حضرت پيغمبر اكرم (ص) است. بر اين اساس خداوند تمام آن چه را كه به «مرد» از لحاظ خلقت انساني او داده است، عيناً همان مزايا را بدون تفاوت به«زن» هم عنايت كرده است. [4] رسول اكرم (ص): - بهترين زنانتان، آن زن زيبا، بسيار مهربان و پاكدامن است كه براي شوهرش خود آرايي كند و از غير او خود را محفوظ نگه ميدارد، حرف شوهرش را میشنود و فرمان او را اطاعت ميكند. - زن شايسته يكي از دو عامل پيشرفت خانواده است. - حيا خوب است ولي براي زنان خوبتر است. امام علي (ع): محفوظ بودن زن و پاكدامني براي سلامتي زن مفيدتر است و زيبايي او را با دوامتر ميكند. امام صادق (ع): بيشترين خير و بركت در زنان است.[5] ارزشهاي اخلاقي بانوان (حكمت 234): تفاوت اخلاقي مردان و زنان برخي از نيكوترين خلق و خوي زنان، زشتترين اخلاق مردان است، مانند: تكبر، ترس، بخل. هرگاه زني متكبر باشد، بيگانه را به حريم خود راه نميدهد و اگر بخيل باشد اموال خود و شوهرش را حفظ ميكند و چون ترسان باشد از هرچيزي كه به آبروي او زيان رساند فاصله ميگيرد! [6] بعد از پرورش نيروي انساني زنان وظايف ديگري دارند و آن تأثير گذاري والاي آنهاست. تأثير گذاري زن در دولت زمينه ساز: زن ميتواند در عرصهي فرهنگ، اخلاق، معنويت و سياست كه از عناصر اصلي تمدن است تأثير گذار باشد، ارتباط تنگاتنگي بين فرهنگ عاشورا با فرهنگ مهدويت وجود دارد زنان در به سامان رساندن جريان عاشورا نقش به سزايي داشتند و اگر زنان در جريان عاشورا نبودند نهايتاً تمامي اهداف مكتب عاشورا تحقق پيدا نميكرد. در جامعة ما هم زنان ميتوانند نقش خيلي مؤثري در مباحث مهدويت داشته باشند. يكي از مهمترين وظايفشان اين است كه در دين و دين مداري ثابت قدم باشند و از ابتذال و فساد دوري كنند و در شناخت امام زمان (عج) سعي و كوشش نمايند و آن را ابتدا در خانوادهي خود ترويج كنند و بعد نزديكان خود را تشويق و ترغيب نمايند و جلسات جذابي را راجع به مهدي شناسي و حكومت امام زمان (عج) براي آنان برقرار كنند تا از اين طريق بتوانند فرهنگ مهدوي و عشق به حضرت مهدي (عج) و فرزندان و نزديكان نهادينه كنند. ارتقاي خردمند زنان در حكومت زمينهساز ظهور: وظايف ديگر زنان در دولت انتظار اين است كه در جامعهي كنوني به افزايش خردورزي و خردمندي پرداخته؛ چرا كه زنان به دليل داشتن عواطف شديد از نقصان عقلي برخوردارند و حضرت علي (ع) فرموده است: با زنان مشورت نكنيد مگر اين كه مطمئن باشيد كه اينها به آن كمال عقلاني رسيدهاند. مسئله عقلانيت داراي جايگاه ويژهاي است و زنان بايد در اين زمينه سعي و تلاش وافري داشته باشند و فهم تحول جهاني خود را در چهارچوب انديشهي الهي بالا برده و آن را بشناسند، همانطور كه حضرت علي (ع) فرمودند: هر كس كه زمان را خوب بشناسد خودش را آماده ميكند. پس زنان بايد آمادگي در خودشان براي منتظر پروري و هم انجام رسالت مهدوی را ایجاد کنند و این آمادگی ایجاد نمی شود، مگر با خوب فهمیدن و شناخت نسبت به تحولات جهانی و از عواطف و احساسات شدید دوری کردن. در جریان عاشورا حضرت زینب (س) ضمن تأمین نیازهای عاطفی اطرافیان و انجام رسالت خطیر خویش دقیقاً فعل و انفعالات دشمن و حالات یاران امام حسین (ع) را مورد نقد و بررسی قرار میداد در زمان اسارت با نگاهی دقیق و عمیق بین خود و یاران امام حسین (ع) کاملاً متوجه نقشه و تحرکات دشمن بود و با درایت، نقشه های آنان را خنثی میکرد. اگر زن به عنوان یک مربی در دولت انتظار ناتوی فرهنگی را نشناسد و ابزار مقابله با آن را شناسایی نکند هرگز نمی تواند در منتظر پروری و ایفای رسالت خویش موفق باشد. آموزش دین پروری در فرزند توسط مادر: والدین باید برای موفقیت در امر تربیت ولايي به این مهم توجه داشته باشند که خود آنان، در جایگاه اولین مربی باید، واجد صفات و ویژگی های فکری و رفتاری مشخص باشند؛ چرا که بخش عظیمی از تربیت ولایی به حوزه های رفتاری عینی و عملی مشخص مغروض و پذیرفته شده عام باشد، تا بتواند زمینه های لازم را به فرزندان خود برای پذیرش و قبول آن صفات و ویژگی ها فراهم کند.[7] مادر باید خود به اصول و مبانی تعلیم و تربیت و تربیت یک نسل ولایی، علاوه بر شناخت، التزام داشته باشد. [8] امام خمینی (ره) فرمودند: «انبیاء آمدند انسان بسازند، شغل مادرها همین است.»[9] در عصر حاضر، زنانی میتوانند از تهاجم بی امان مهاجمان فرهنگی آخر الزمان در امان باشند که وابستگی های عاطفی و قلبی به دین و دین باوری و مکتب و مذهب داشته و تنها علاقهمندان به اهل بیت (س) و پای بند به شعائر دینی باشند و کمتر در معرض انحراف و مفاسد و آلودگی های اخلاقی قرار گیرند. حضرت علی (ع) فرمودند: «حفظ شدن انسان (در مقابل آسیب های دشمنان) به اندازه ی دیانت او است.»[10] در جای دیگر فرمودند: «دین، انسان را از گناهان باز میدارد.»[11] نظر به اهمیت و نقش بی بدیل حضور دین در زندگی، به نظر میرسد مهم ترین رسالت زنان در دولت انتظار، توجه به تقویت دین داری در فرزندان میباشد؛ چرا که نسل بدون دین، با اعتقاداتی سست و بی پایه و اساس، هرگز نمی تواند در آینده زیر پرچم حکومت جهانی مهدی موعود (عج) باشد. پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «اي علي بدان كه شگفت انگيزترين مردم از جهت ايمان و عظيمترين آنها از روي يقين مردمياند كه در آخر الزمان خواهند بود. پيامبر (ص) را نديدهاند و محبت امام (عج) نيز از آنان محجوب است، اما به سياهي كه بر سفيدي رقم خورده است، ايمان آوردهاند.[12] براي اين كه از اين آزمايش الهي سرفراز بيرون بيائيم، نياز به بينشي عميق داريم كه انسان ديندار ميتواند در برابر تهاجمات ناتوي فرهنگي دشمن و تحريفها و شبههها و ترديدها خود را حفظ كند و با هيچ نوع از عوامل منحرف كننده به بيراهه نرود. امام صادق (ع) ميفرمايد: «خبر دهم شما را به چيزي كه خداوند، عمل بندگان را جز با آن نميپذيرد؟ گفتم آري. امام فرمود: باور به خداي يكتا و بندگي پيامبر حضرت محمد (ص) و چشم داشتن به ظهور قائم (عج)[13] دين داراي و دين باوري در عصر غيبت به گونهاي است كه دين داران در اين عصر به درجات و مقامات والايي دست مييابند و از تمامي دريافتهاي حسي به دورند بر اساس درك عقلي و تاريخي، پيامبر (ص) و امامان را ميشناسند و به رسالت آنها ايمان ميآورند. تاريخ گواهي ميدهد، عامل ثبات قدم در دين داري و عشق و محبت به اهلبيت انسان را بيمه كرده و او را در برابر گناه و فساد غالب ميكند؛ چرا كه امام رضا (ع) در ارزش دين و دينداري و اين كه از آن حضرت پرسيده شد: «فلسفهي عقيده به خداوند و پيامبران و امامان و آن چه از جانب او آمده است چيست؟ فرمود: «علتهاي بسياري دارد؛ يكي از آنها اين است؛ كسي كه به خداوند معتقد نيست؛ از گناهان اجتناب نميكند و در ارتكاب معصيتهاي بزرگ توقف نميكند و در انجام هر ظلم و فسادي كه ميل دارد و برايش لذت بخش است از هيچ كس حساب نميبرد.»[14] با توجه به مطالب نگاشته شده به استناد فرمايش امام معصوم (ع) از مهمترين رسالتهاي ديگر زنان در عصر حاضر، ايجاد محبت و عشق به حضرت مهدي (عج) در وجود فرزندان ميباشد به بيان ديگر، تربيت نسل مهدي پروري و مهدي باوري و مهدي ياوري، از مهمترين كارهاي اساسي زنان ميباشد؛ كه ميتوانند از اين طريق دينداري را در فرزندانشان حفظ كنند و با تأمين نيروي انساني معتقد و مؤمن و با اخلاص زمينة حضوري وجود حضرت مهدي (عج) را فراهم نمايند. تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور: تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور از جمله دغدغههاي زنان دين دار و ولايت مدار است؛ كه در جايگاه متوليان اصلي تربيت هستند در عصر حاضر، زنان براي تربيت معنوي فرزندانشان چالشهاي جدّي در پيش رو دارند؛ چرا كه مدعيان جهاني سازي، حكومت جهاني حضرت مهدي (عج) را تنها معارض تحقق همسان سازي فرهنگي جهان با فرهنگ غرب ميدانند و با بهرهگيري از هنر و تبليغات، سعي در تخريب اين فرهنگ دارند، صهيونيستها با سيطره بر صنعت سينما و رسانهها با بهرهگيري از هنر و تبليغات، فعاليتهاي خود را از طريق مبارزه با اعتقاد به ظهور منجي عالم بشريت قرار دادهاند. آنها با محاسباتي كه انجام دادهاند، متوجه شدهاند كه اعتقاد به ظهور منجي الهي، همواره موجب اميد براي مبارزه و با ستمگران و مستكبران است از طرف ديگر فهميدهاند تا زماني كه فرهنگ انتظار پابرجا و زنده بماند، شيعه كه قوام دين به او است زنده ميماند و گره خوردن نسل جديد با فرهنگ مهدويت، خط بطلان بر تمام دسيسههاي مهاجمان ناتوي فرهنگي است؛ از اين رو براي تخريب فرهنگ انتظار در نگاه نسل جديد، از هيچ كوششي فروگذار نكردهاند و تلاش كردهاند؛ كه مهدويت را جز تخريب و بهره و تأسيس و نا اميدي و نابودي براي دنيا به ارمغان نخواهد آورد. سفارش به تهيهي فيلمهايي چون هاليوود، فيلم معروف پيش گوييهاي نوستر داموس، چهارتير (محصول 2001 آمريكا)، ارباب حلقهها، و تهيهي نرمافزارها و بازيهاي رايانهاي از تلاشهايي است براي تخريب فرهنگ مهدويت تدارك ديده شده است.[15] مجموعهي اين تلاشها براي تخريب فرهنگ مهدويت در اذهان فرزندان ما، تربيت مهدوي باوري را با چالش مواجه كرده است؛ از طرف ديگر، پيچيدگي امر تربيت ديني، در عصر كنوني، به دليل اقتضائات خاص زماني، مسئله تربيت فرزندان را مشكل كرده است. برخلاف اين چالشها، مباني تربيت دين و ولايي كه از آبشخور مباني غني و ناب سرچشمه ميگيرد، ميتواند بهترين سرمايه براي متوليان امر تربيت ديني به ويژه مادران باشد مادران بايد با به كارگيري شيوههاي صحيح تربيت ولايت مداري و شكوفايي فطرت، درصدد تقويت عواطف و احساسات فرزندان خويش درباره شناسايي دولت انتظار باشند. اسلام دستور العملهاي خاص براي تربيت فرزندان دارد كه اكثر زنان از آنها آگاهي ندارند اگر بخواهيم نسلي مهدوي پرور، مؤمن و صالح داشته باشيم از ديدگاه دانش تعليم و تربيت، آموزش مفاهيم ارزشي و اخلاقي، مانند حب ولي خدا حضرت مهدي (عج) بايد در زماني صورت گيرد كه قواي ادراكي و شناختي براي دريافت اين مطالعه آماده باشد.
شرايط تأثير گذار در تربيت نسل مهدي باور و مهدي ياور: يكي از شرايطي كه تأثيرگذار در تربيت نسل مهدويت ميباشد دوران بارداري است كه همة حالات روحي و رفتاري مادر در فرزند اثر ميگذارد. مادري كه خود علقهي عاطفي و فكري با منجي الهي عالم بشريت داشته است نمود عملي در زندگي او دارد، قطعاً اين عاطفه به فرزندش منتقل ميشود. تجربه نشان داده است خواندن دعاهايي كه تقويت كننده ارتباط با امامان معصوم (ع) است، ميتواند در تربيت نسل مهدي باور مؤثر باشد. اگر در آموزههاي ديني، بر خواندن زيارات و دعاهايي چون زيارت جامعه كبيرة زيارت عاشورا، دعاي عهد و دعاي فرج تأكيد شده است، بدين سبب است كه ارتباط مستدام مادر با اين مضامين، به طور مستقيم در جنین تأثيرگذار است و نسلي عاشق ولايت را ميپروراند.[16] روان شناسان بر اين باورند كه حالات رواني و هيجاني و حتي فعاليتهاي جسماني مادر در شخصيت كودك تأثير دارد. تراوش هورمونهايي كه در شرايط فشارهاي هيجاني يا رواني صورت ميگيرد، از طريق جفت، بر جنين تأثير ميگذارد.[17] ذكر و ياد حضرت مهدي (عج) و خوردن لقمههاي حلال در طول بارداري از جمله مسائلي است كه در تربيت نسل دين داري و مهدي پروري و مهدي باوري است؛ مؤثر است. ب) تحنيك آنچه از آيات و روايات فهميده ميشود؛ اين است كه برخي مسائل ممكن است در نظر ما كوچك [1]- امام خميني (ره)، ج6، ص194. [2]- علي بن حسين بن بابويه القمي (شيخ صدوق) كمال الدين و تمام النعمه، ج دوم، ترجمهي منصور پهلوان، (قم: مسجد مقدس جمكران، چاپ سوم، 1384، صص480-138، زن از ديدگاه قرآن و ائمه معصومين (ع)) [3]- مائده، آيه 4. [4]- حسين نوري، همداني، جايگاه بانوان در اسلام، (قم: انتشارات مهدي موعود (عج)، چاپ چهارم، 1384، صص63-60. [5] - هادي موحدي- يك هزار حديث، (قم: ارم، چاپ هشتم،1383)، ص242. [6]- محمد دشتي. نهج البلاغه، حضرت علي (ع) (قم: مؤمنين، چاپ دوم، 1380) ص678. [7] - تاجیک ، فرامدرنیسم و تحلیل گفتمان، (تهران: مؤسسهي توسعهی دانش، 1378). [8]- خسرو باقري، تربيت اسلامي، ج2، ص223. [9]- دفتر پژوهش اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي، جايگاه و نقش زن در نظامهاي مختلف، (تهران: اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي) ص 147 و 148. [10] - عبدالواحد آمدي تميمي، غرر الحكم، و دررالکلمه، ج7، (تهران: دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1360)؛. [11] - همان،ج7. [12]- ليعدّنَّ احدكم لخروج القائم و لوسهماً فانَّ الله اِذا علم ذلكَ من نيته رجونُ لأن يُنسي في عمره حقّي يدركه و يكون من اعوانه و انصار، محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج12 (بيروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1412 ق)، ص366. [13] - الا اخبرکم جمالا يقبل ا.. عزوجل من العباد عملاً اِلا به؟ فقلت بلي، فقال: «شهادة ان لا اله الا الله و انّ محمداً عبده و رسوله و الانتظار للقائم (عج)» محمد بن ابراهيم نعماني، غيبت امام مهدي (عج)، (تهران: صدوق، چاپ اول، بيتا)، ص200. [14] - «لعلل كثيرة منها ان من لم يقر باا... عزوجل لم يجتنب معاصيه و لم ينته عن ارتكاب الكبائر و لم يراقب احداً فيها يشتهي و يستلزمن الفساد و الظلم.» محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج69، (تهران: مكتبة الاسلاميه، 1363)، ص68. [15]- مريم معين الاسلام. زن منتظر و منتظر پروري، فصلنامهي علمي- تخصصي ويژهي امام مهدي (عج)، (قم: مركز تخصصي مهدويت، سال هفتم)، شماره 22. [16] - حسن احدي، روان شناسي رشد، (مفاهيم، بنيادي در روان شناسي كودك)، تهران، 1370. [17] - «ما اظن احداٌ يحنك بماء الفرات- الا احبنا اهل البيت ابو جعفر بن حسن (شيخ طوسي). تهذيب الاحكام في شرح المقنعه، ج6، (بيروت: دار التعارف، 1401 هـ)، ص39. باشد؛ ولي اثرات بزرگي در سرنوشت ديني انساني داشته باشد؛ از جمله مسائلي كه در اين مورد تأكيد قرار گرفته، تحنيك يا باز كردن كام نوزاد هنگام تولد است. امام صادق (ع) به سليمان بن هارون حلبي فرمود: گمان نميكنم كام كسي با آب فرات برداشته شود؛ مگر آن كه ما اهلبيت را دوست بدارد.[1] ج) تأثير شير مادر در تربيت ديني كودك: شير مادر در پرورش شخصيت معنوي فرزندان تأثير گذار است. حكايات زيبايي كه از زندگي برخي از علماي بزرگ و مفاخر ديني ذكر شده است به خوبي بيان گر نقش شير مادر در شكلگيري شخصيت معنوي فرزندان است. مادر شيخ انصاري كه فرزندش، از علماي بزرگ عالم تشيع است ميگويد: «من دربارة پسرم، توقع بيشتري داشتم؛ زيرا تا دو سالي كه او را شير دادم؛ هيچ وقت بدون وضو نبودم. حتي در نيمة شب بلند زمستان، يخ حوض را ميشكستم و وضو ميگرفتم، سپس بچهام را شير ميدادم؛ هيچگاه بدون بسمالله سينهام را بر دهان فرزندم نگذاشتم.»[2] همچنين مادر مرحوم آيت الله مقدس اردبيلي ميگويد: «هرگز لقمهاي شبههناك نخوردم. قبل از شير دادن، وضو ميگرفتم. هرگز چشم به نامحرم نمينداختم و در تربيت او كوشيدم.» در جاي ديگر والده ی حضرت امام خميني (ره) براي شيردهي فرزند بزرگوارشان به دنبال دايهاي بودند كه كاملاً از روزي حلال استفاده كند. آنان پس از يأس از يافتن چنين دايهاي با خانمي قرار گذاشتند در طول شيردهي اين فرزند، حتي يك لقمه از غذاي خود استفاده نكند و تمام ارتزاق وي از غذايي باشد كه براي او ميآورند.[3] حكايتهاي زيبا، اهميت دورهي شيردهي و تأثير آن بر شخصيت فرزند را ميرساند. مادري كه شير او آميخته با ذكر و قرآن و ياد حضرت مهدي (عج) آخرين ذخيرهي الهي باشد و در طول شيردهي، ذكر و ياد آن امام معصوم (ع) را بر دل و قلب و زبان دارد؛ قطعاً محبت و عشق و علاقهاش به فرزند، منتقل ميشود. القای محبت و عشق به مهدی موعود (عج) در دوران کودکی: در اسلام به این نکته تأکید داشته است که دوران کودکی، دوران شکل گیری شخصیت دین مداری، ولایت مداری، عاطفی، عقلی کودک است روایات در این زمینه زیاد است که در دوران کودکی عنایت خاصی بر انس کودک با مقوله های دینی و مذهبی و اخلاقی است؛ نظر به محدودیت قدرت و درک و فهم کودک از ارزش های اخلاقی و به لحاظ رشد نایافتگی او از لحاظ اجتماعی، بیشترین تلاش مربیان در این مرحله، باید در جهت ایجاد رغبت، علاقه و انس در کودک؛ ارزش ها و مفاهیم اخلاقی، از جمله ارتباط با ولی خدا باشد[4]؛ رفتار پدر و مادر به ويژه مادر در اين دوره بيشترين ارتباط را با فرزند دارد. اگر زن ارزش و جايگاه ويژهي خود را بشناسد و به وظايف سنگنين، خود عمل نمايد، گران بهاترين و درخشندهترين ستارههاي افق زندگي و پر ارجترين گوهر رشتهي هستي است؛ كه پايه و اساس هر فضيلت است و بدون او رشتهي خانواده درهم گشته و طومار جامعه در هم ميپيچد؛ چرا كه زن اتصال و رمز تداوم نسل بشري است. اگر زنان جامعه از شناخت خويش غافل و از صراط مستقيم و راه الهي دور شوند و چرا گاه هوسهاي هوس بازان و ابزار و آلات تمايلات نفساني افراد پست و لا ابالي قرار گيرند و از كرامت و عنايت خالق هستي تنزّل نمايند. چنين جامعهاي در سراشيبي سقوط و نابودي قرار گرفته و به زندگي حيواني نزديك ميشود. خداوند زن را گوهر ارزشمند و گرانبهايي آفريده كه همچون گوهرها در پوشش و محل امن و به دور از چشم بد انديشان مايهي فروغ كانون خانواده باشد. او نبايد به صورتي در جامعه حاضر شود و زير نگاههاي نامحرمان و چشم چراني دزدان روزگار لگدمال گردد؛ چرا كه با اين كارها فاتحهي جامعه خوانده ميشود و ديگر اميدي به نجات نسل آينده از اين بلاي خانمانسوز وجود نخواهد داشت؛ زيرا در دولت زمینه ظهور امام زمان (عج)، زن نبايد كرامت و جايگاه والا و ارزشمند خود را فراموش كند وهمّ و غمش رسيدن به آرامش ظاهري و جلب توجه كردن چشم چرانان و هوس رانان باشد و در مقابل بيگانگاني كه در كمين عفتش سنگر گرفتهاند تسليم شود. اگر چنين باشد؛ ديگر براي جامعه هيچ اميدي نميماند، زيرا حلقهي اتصال از هم گسسته و جامعه كه رمز بقاي نسل بشري است فاسد گشته و ارزش والاي خود را از دست داده و نميتواند قشر ديگري را اصلاح كند و كم كم مثل بيماري واگير دار به درون افراد ديگر نفوذ ميكند و جامعه را به ابتذال ميكشاند. زناني كه اين گونه عمل ميكنند نميتوانند همسر خوبي براي شوهر و مادر خوبي براي فرزندان و الگوي مناسبي براي جامعه باشند در صورتي كه اين دو وظيفة اصلي يك زن است كه پيامبر سفارش اكيد روي آن داشته و آيات فراواني در اين خصوص بيان شده است. وضع رقت بار زن در عصر حاضر چيزي نبوده كه از چشم نافذ پيامبر (ص) و ائمه اطهار پوشيده بماند؛ بلكه مثل كسي كه با ديدگان نافذ و قلبي آگاه در كشورهاي اروپا و آمريكايي گشته باشد. وضع تاسف بار زن قرن بيستم در ميان سخنان گران بهايش تشريح كرده و خطرات ناشي از آن را گوش زد نموده و امت اسلامي را از فرو رفتن در منجلاب فساد بيم داده است به گوشهاي از اين سخنان اشاره ميشود. پيامبر اكرم (ص) ميفرمايد: «چگونه ميشود حال شما هنگامي كه زنهاي شما فاسد شوند و جوانان شما به فسق و فجور بگرايند، شما نيز به جاي امر به معروف امر به منكر و نهي از معروف نمائيد! معروف را منكر خيال كرده، منكر را معروف بپنداريد؟! پرسيدند: آيا چنين وضعي پيش خواهد آمد اي پيامبر اكرم (ص)؟!. فرمود: آري و بدتر از آن!»[5] آنگاه در توصيف زنهاي عصر ما كه در آستانهي ظهور و روزگار رهائي قرار گرفتهايم، چنين ميفرمايد: «هنگامي كه زنها براي طمع دنيا در داد و ستد همسرانشان شركت كنند.»[6] امروز تجارت زنان بسيار رايج شده است. در جايي ديگر مي فرمايد: «مردها خود را به صورت زن و زنها خود را به صورت مرد در ميآورند.»[7] در اين خصوص بايد گفت زنان از ناموس خلقت و آئين فطرت بيرون رفته و نظام آفرينش را زير پا نهادهاند و با سرشت خود در جنگ و ستيزند. «هنگامي كه زنها جامهي مرد بپوشند و پوشش حيا از آنها گرفته شود.»[8] با پوشيدن لباس جنس مخالف فاتحهي پوشش حيا خوانده ميشود و اين نشانهي خرافه پرستي و علامت ارتجاع به شمار ميرود. در حديث ديگري از زنان آخر الزّمان چنين بحث كرده است. «هنگامي كه زنهائي را ديدي كه سرشان چون كوهان اشتران است، بدانيد كه نمازشان پذيرفته نميشود.» «در آخر امّت من مرداني پيدا ميشوند كه زنهايشان همچون مردها بر روي زينها سوار ميشوند، در آن عصر بر فراز تُشكها سوار ميشوند و تا در مساجد ميروند، زنانشان در عين لباس پوشيدن، لخت و عور هستند و بر سرشان چيزي همانند كوهان اشتران لاغر است، آنها عطر بهشت را نميشنوند. آنها را لعنت كنيد كه آنها از رحمت خدا به دور هستند.»[9] اين حديث در عصر ما تحقق يافته است؛ زيرا «كاسيات» به معني جامه پوشان و «عاريات» به معني لختهاي عور ميباشد. در زمان ما با پديد آمدن لباس هاي بدن نما و توري، اين مفهوم تحقق يافته است؛ از طرف ديگر زنها بر اسبها سوار ميشوند كه يكي از ورزشهاي مورد علاقه آنان در عصر ماست و اين كار باعث جلوهگري زن در مقابل مردان نا اهل است. در حديث ديگر پيامبر (ص) آنان را لعنت ميكند: «هنگامي كه زنها بر زينها سوار شوند؛ براي چنين زنها از امّت من، لعنت خدا باد.»[10] رسول خدا(ص) از زنان آخر الزمان «بَهَمْ» تعبير فرموده كه به معني زنان خود رأي و خيرهسر است كه از كسي پند نپذيرند و از اشتباه خود بر نگردند و در لغت به معني بره، بزغاله وگوسالهاي است كه جدا از مادر به چرا بروند و حرف نشنوند.[11] «علم برداشته ميشود، ناداني فراگير ميشود، زنا و مشروب خواري شايع ميگردد، شمار مردها اندك ميشود؛ تا جايي كه گاهي ميان پنجاه زن يك مرد يافت ميشود.»[12] در جاي ديگر: «در آن هنگام زنها حكومت ميكنند، كنيزان مورد مشورت قرار ميگيرند، كودكان بر فراز منبر نشسته، امر و نهي ميكنند و با لباس مباحات ميشود.»[13] آنگاه رسول خدا ادامه ميدهد: «هنگامي كه دستگاه حكومت به دست كودكان افتاد، به خدا سوگند انجام خواهد يافت.»[14] سه اين مجله را تكرار كرد. امام صادق (ع) در اين مورد ميفرمايد: «چه حوادث جانکاهي روي خواهد داد؛ هنگامي كه زنان، خواجگان و سياهان به حكومت برسند، كودكان و نوجوانان به حكومت برسند، كودكان و نوجوانان حكومت كنند، مسجد جامع كوفه پس از عمران و آبادي خراب شود و دو عدد پل (در بغداد) احداث گردد، در آن هنگام وقت سقوط بني عبّاس و ظهور قائم ما اهلبيت فرا ميرسد.»[15] احوال شيعه، هنگام خروج قائم و قبل از آن 1- ابو علي حسن بن محمد حضرمي براي ما حديث نقل كرد، گفت: جعفر بن محمد از ابراهيم بن عبدالحميد برايم حديث نقل كرد، گفت: كسي كه فرمايش ابا اباعبدالله امام صادق (ع) را شنيده بود، مرا خبر داد كه فرمود: «وقتي قائم خروج ميكند، كسي كه به نظر خود اهل اين كار است، از اين كار بيرون ميرود و كسي كه مانند عبادت كننده آفتاب كنندهي آفتاب و ماه است، به آن داخل ميشود.» 2- اسماعيل بن مهران از حسن بن علي بن ابي حمزه از مفضل بن محمد اشعري از حريز از ابي عبدالله امام صادق (ع) از پدرش از علي بن حسين (ع) براي ما نقل كرد كه فرمود: «هنگامي كه قائم قيام ميكند، خداوند از هر مومني بيماري را دور ميسازد و نيرويش را بر او باز ميگرداند.»[16] 3- حارث بن حصيره از حبه عرفي براي ما حديث نقل كرد، گفت: اميرالمؤمنين (ع) فرمود: «انگار ميبينم شيعيانمان در مسجد كوفهاند و خيمهها بر پا كردهاند و قرآن را همانگونه كه نازل شده به مردم تعليم ميدهند؛ بدان كه قائم ما هنگامي كه قيام كند، آن را ميشكند و قبلهاش را استوار ميگرداند.»[17] 4- محمد بن حسان رازي براي ما حديث نقل كرد، گفت: عمر بن علي كوفي براي ما حديث نقل كرد؛ گفت: عبدالله محمد حجّال از علي بن عقبه بن خال، از ابن ابيعبدالله امام صادق (ع) براي ما حديث نقل كرد كه او فرمود: «انگار ميبينيم شيعيان علي را كه در دستانشان قرآن [يا هر يك از سورههاي آن] است به مردم تعليم ميدهند.[18] 5- ابراهيم بن اسحاق نهاوندي براي ما حديث نقل كرد، گفت عبدالله بن حماد انصاري مزني از حارث حصيره از اصبغ و نباته براي ما حديث نقل كرد؛ گفت: شنيدم علي (ع) ميفرمود: «انگار ميبينم عجم در خيمههايشان بر مردم آموزش قرآن ميدهند؛ همان گونه كه نازل شده است.» گفتم: «اي اميرمؤمنان! مگر همانطور كه نازل شده نيست؟» فرمود: «از آن، نامهاي هفتاد نفر از قريش و نامهاي پدرانشان محو گشته؛ ولي نام ابولهب ترك نشده است؛ به خاطر سرزنش رسول خدا(ص) كه او عمويش بوده.»[19] زمان بيرون آمدن دجّال از زبان اميرالمؤمنين علي (ع): فوت كردن و سهل دانستن نماز و بر طرف شدن امانت و رواج يافتن و حلال دانستن دروغ و افترا و رشوه خوردن و مشيد ساختن بناها و فروختن دين به دنيا و قطع صلهي رحم نمودن و تابع هوي شدن و مشورت با زنان كردن و سفهاء را امور عظيمه فرودند.[20] ابو سعيد خدري ميگويد: هر جا دجال قصد ميكند به آنجا برود زني به نام لئيبه (طيبه) پيش از او[21] خود را به آن جا ميرساند و ميگويد: دجّال به سوي شما ميآيد؛ از او دوري جوييد و از عاقبت كارش بر حذر باشيد. امام باقر (ع) ميفرمايد: «در روزگار حضرت مهدي (عج) به اندازهاي به شما حكمت و فهم داده خواهد شد كه يك زن در خانهاش، بر طبق كتاب خدا و سنت پيامبر (ص) قضاوت ميكند.»[22] 3- وظايف و نقش زنان در حكومت امام زمان (عج) الف- حضور پنجاه زن در بين ياران امام (ع) ب- زنان آسماني عيسي بن مريم به همراه هشتصد مرد و چهارصد زن از بهترين و شايستهترين افراد روي زمين. ج: رجعت زنان: در منابع معتبر اسلامي نام سيزده زن ياد ميشود كه به هنگام ظهور قائم آل محمد (عج) زنده خواهند شد و در لشكر امام زمان به مداواي مجروحان جنگي و سرپرستي بيماران خواهند پرداخت. طبري در دلائل الامامة، از مفضل بن عمر نقل كرده كه امام صادق (ع) فرمود: سيزده زن به همراه آن حضرت خواهند بود. قنواء دختر رشيد هجري، ام ايمن، حبابه والبيه، سميه مادر عمار ياسر، زبيده ام خالد احمسيه، ام سعيد حنفيه، صيانه ماشطه و ام خالد جهنيه در اين روايت، امام صادق (ع) از آن سيزده نفر زن تنها نام نه نفر را ياد ميكند در كتاب «خصائص فاطمي» به نام نسيبه دختر كعب مازينه و در كتاب «منتخب البصائر» به نام وتيره و الحبشيه اشاره شده است. 1- صيانه ماشطه: وي همسر حزقيل- پسر عموي فرعون- و شغلش آرايشگري دختر فرعون بود؛ ولي چون موقع آرايش دختر فرعون وقتي كه شانه از دستش افتاد بياختيار نام خدا را بر زبان جاري ساخت؛ فرعون دستور داد تا تنور مسي بر افروزند و همهي بچههاي آن زن را در حضورش در آتش افكنند. چون نوبت به طفل شيرخوارش رسيد، صيانه ميخواست به ظاهر از دين برائت جويد كه كودك شيرخوارش به زبان آمد و گفت: «مادر صبر كن تو بر حق هستي.» فرعونيان آن زن و بچهي شيرخوارش را در آتش افكنده، سوزاندند و خداوند در اثر صبر و تحمل آن زن در راه دين، او را در دولت امام مهدي (ع) زنده ميگرداند تا هم به آن حضرت خدمت كرده و هم انتقام خود را از فرعونيان بگيرد. 2- سميه، مادر عمار ياسر: وي هفتمين نفري بود كه به اسلام گرويد و دشمن بدترين شكنجهها را بر او روا داشت خداوند اين زن را به پاداش تحمل بدترين شكنجه كه در راه اختلاف اسلام نشان داد؛ در ايام ظهور مهدي آل محمّد (ص) زنده خواهد كرد. 3- نسيبه، دختر كعب مازنيه: او معروف به «ام عماره» و از زنان فداكار صدر اسلام است او در جنگ احد به دفاع از جان شريف پيامبر (ص) پرداخت و در اين راه بدنش زخمهايي فراوان برداشت. پيامبر عزيز اين فداكاري را ستوده و به فرزندش عماره چنين فرموده: «امروز، مقام مادر تو از مردان جنگي والاتر است.» 4- ام ايمن: پيامبر (ص) به او «مادر» خطاب ميكرد و فرمود: «هذه بقيه اهل بيتي» اين زن باقي ماندهاي از خاندان من است.» وي از شيفتگان خاندان امت بود و در ماجراي فدك، حضرت زهرا (س) او را به عنوان شاهد معرفي كرد وي پنج يا شش ماه پس از پيامبر از دنيا رفت. 5- ام خالد: يوسف بن عمر، پيش از به شهادت رساندن زيد بن علي بن الحسين در كوفه دست او را به جرم شيعه بودن قطع كرد. 6- زبيده: احتمال دارد زن هارون الرشيد باشد، شيخ صدوق (ره) دربارهاش گفته است وي يكي از هواداران و پيروان اهل بيت (ع) است. وي كارهاي خدماتي بسياري داشت كه يكي آبرساني به عرفات است وي يك صد كنيز داشت كه پيوسته مشغول حفظ قرآن بودند. زبيده در سال 216 ق رحلت كرد. [23] 7- حبابه و البيه: از زنان والا مقامي است كه دورهي زندگي هشت امام معصوم را درك كرد و پيوسته مورد لطف و عنايت ايشان قرار داشت. در يك يا دو نوبت به وسيلهي امام زين العابدين (ع) و امام رضا (ع) جوانياش به او بازگردانده شد. حبابه پس از شهادت هر امامي نزد امام ديگر ميرفت و آنان مهر خود را بر سنگ ميزدند و اثر آن نقش ميبست. نوبت كه به امام رضا (ع) رسيد حضرت نيز چنين كرد. نه ماه پس از رحلت امام رضا (ع) زنده بود و پس از آن بدرود حيات گفت روايت شده است كه وقتي حبابه خدمت امام زين العابدين (ع) رسيد، يكصد و سيزده سال از عمرش سپري ميشده بود حضرت با انگشت سبابه خود اشارهاي نمود و جوانياش بازگشت. همچنين نوشتهاند: صورت حبابه از زيادي سجود سوخته و از عبادت همانند چوب خشكيدهاي شده بود.[24] دربارهي زن و مهدويت در عصر غيبت بايد به اين نكته توجه داشت كه نظام اعتقادي به صورت شبكهاي است و زن و مرد در ارتباط با آموزهي مهدويت، مكمل يكديگرند. بهترين رسالت زن در اسلام، انسانسازي ميباشد. همانطور كه قرآن انسان ساز است، زن نيز انسان ساز است كه در قرآن و روايات ائمهي معصومين به مزاياي آن اشاره شده است، در عرصههاي مختلف فرهنگي، اخلاقي، سياست تأثير گذار است. از مهمترين رسالت زنان در دولت زمينهسازي ظهور امام عصر (عج) انتظار توجه به تقويت دين داري در فرزندان ميباشد. از مهمترين رسالتهاي ديگر زنان در عصر حاضر، ايجاد محبت و عشق به حضرت مهدي (عج) در وجود فرزندان ميباشد. مادران در دوران بارداري، تحنيك و شيردادن دقت و حساسيت به سزايي در تربيت فرزندان داشته باشند تا مهدي باوري و مهدي پروري در آنها رشد پيدا كند. از همه مهمتر، اين كه زنان در حفظ ظاهر خود، انجام فرائض، واجبات و مستحبات ديني معلم خوبي باشند تا فرزندان از آنان، الگو بگيرند. نقش زنان در زمان حكومت امام زمان (عج) مورد بررسي قرار گرفت و به نمونههايي از وظايف آنان از جمله: امداد و كمك رساني، حمل مجروح، صبر و استقامت و..... اشاره شد. به اميد روزي كه حضرت، ظهور كند و طبق فرمايش امام باقر (ع) زنان به حكمت و فهم كامل دست يافته باشند كه بتوانند در خانههايشان بر طبق كتاب خدا و سنت پيامبر اكرم (ص) قضاوت كنند.
1- فرزندان و نزديكان خود را در شناخت امام زمان (عج) ترويج و ترغيب كنند. 2- جلسات جذابي راجع به مهدي شناسي و حكومت امام زمان (عج) براي آنان برقرار كنند. 3- با خوب فهميدن و شناخت نسبت به تحولات جهان از عواطف و احساسات شديد دوري كنند. 4- به عنوان يك مربي، در دولت زمينه سازي ظهور حضرت، ناتوي فرهنگي را شناخته و ابزار مقابله با آن را شناسايي كنند. 5- بايد به اصول و مباني تعليم و تربيت يك نسل ولايي، علاوه بر شناخت، التزام داشته باشند. 6- كمتر در معرض انحراف و مفاسد و آلودگيهاي اخلاقي قرار گيرند. 7- نسل مهدي پرور و مهدي باور و مهدي ياور را تربيت كنند. 8- مفاهيم ارزشي اخلاقي مانند حب حضرت مهدي (عج) در زماني صورت گيرد كه قواي ادراكي و شناختي براي دريافت اين مطالعه آماده باشند. 9- دعاها و زياراتي چون دعاي عهد، دعاي فرج، دعاي ندبه و... و زيارت جامعه كبيره و زيارت ناحيه مقدسه و.... را قرائت كنند. 10- در طول دوران بارداري لقمههاي حلال خورده و از ارتزاق غذاهاي شبههناك بپرهيزند.
1- قرآن كريم. 2- ابن شهر آشوب، ابي جعفر محمد بن علي، مناقب آل ابي طالب، ج5، چ اول: ذوي القربي، بيكا، 1421 هـ . 3- آمدي تميمي، عبدالواحد، غرر الحكم و دررالكلم، تحقيق مير سيد جلال الدين محدث آمدي، چ سوم: دانشگاه تهران، 1360. 4- احدي، حسن، روان شناسي رشد (مفاهيم نهادي در روان شناسي كودك) تهران، 1370. 5- امام خميني (ره)، صحيفهي نور، ج6. 6- باقري، خسرو، تربيت اسلامي، ج دوم. 7- پاينده، ابوالقاسم، نهج الفصاحه، چ بيست و سوم: انتشارات جاويدان، تهران، 1371. 8- تاجيك، فرامدرنيسم، و تحليل گفتمان، مؤسسه توسعهي دانش، 1378. 9- حسن بن علي حرّاني، ابو محمد (ابو شعبه) تحف العقول عن آل الرسول، چ دوم: دفتر انتشارات اسلامي، قم، 1404. 10- دشتي، محمد، نهج البلاغه حضرت علي (ع)، چ دوم: مؤمنين، قم، 1380. 11- دفتر پژوهش اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي، جايگاه و نقش زن در نظامهاي مختلف از ديدگاه امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري، تهران. 12- رباني، هادي و گروه، آينه يادها، چاپ سوم: انتشارات دارالحديث، قم، 1382. 13- شرفي، محمد، مراحل رشد و تحول انسان، چاپ سوم: تهران، بيتا. 14- شيخ حر عاملي، محمد بن حسن، اثباة الهداة، مطبعة علمية، قم، 1104 هـ . 15- شيخ الطائفه طوسي، محمد بن حسن، خورشيد در نهان (ترجمه كتاب الغيبه) مترجم: عباس جلالي، چ اول: مؤسسه تعاون امام خميني (ره)، تهران، 1384. 16- صافي گلپايگاني، منتخب الاثر. 17- طبسي، محمد جواد، زنان در حكومت امام زمان (عج)، چاپ هفتم: بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود (ع)، قم، 1379. 18- طبسي، نجم الدين، چشم اندازي به حكومت مهدي (عج)، چاپ سوم: بوستان كتاب، قم، 1380. 19- علي بن حسين بن بابويه القمي (شيخ صدوق)، كمال الدين و تمام النعمه، ترجمهي منصور پهلوان، ج دوم، چاپ سوم: انتشارات مسجد مقدس جمكران، قم، 1384. 20- قشيري نيشابوري، ابوالحسين مسلم بن حجّاج، تحقيق: محمد فؤاد عبدالباقي، چاپ اول: دارالحديث، قاهره، 1412 هـ . 21- كامل سليمان، روزگار رهائي، (ترجمه يوم الخلاص)، ترجمه علي اكبر مهديپور، ج2، چاپ سوم: آفاق، تهران، 1376. 22- كامل سليمان، يوم الخلاص، ترجمهي علي اكبر مهدي پور، ج2، چاپ سوم: آفاق، تهران، 1376. 23- گروه حديث پژوهشكده باقر العلوم، فرهنگ جامع سخنان امام حسين (ع)، چاپ چهارم: نشر معروف، قم، 1385. 24- مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج12، دائرة المعارف للمطبوعات، بيروت، 1412ق. 25- مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج51، دائرة المعارف للمطبوعات، بيروت، 1412ق. 26- مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج52، دائرة المعارف للمطبوعات، بيروت، 1412ق. 27- مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج53، دائرة المعارف للمطبوعات، بيروت، 1412ق. 28- محمد الصدر، تاريخ الغيبة الكبري، چ اول: دارالتعارف المطبوعات، بيروت، 1395 هـ . 29- محمد بن حسن، ابوجعفر (شيخ طوسي)، تهذيب الاحكام في شرح المتنعه، ج6، انتشارات دار التعارف، بيروت. 30- مخبر، سيما، ريحانه بهشتي، جمعي از خواهران حوزه علميه نور الزهراء، چاپ پنجم: 1383. 31- مروزي، نعيم بن حماد، الملاحم و الفتن، تحقيق: سهيل زكار، دارالفكر، بيروت، 1414 هـ . 32- معين الاسلام، مريم، زن منتظر و منتظر پروري، فصلنامهي علمي- تخصصي ويژهي امام مهدي (عج)، انتشارات مركز تخصصي مهدويت، قم، سال هفتم. 33- مقدس اردبيلي (احمد بن محمد)، حديقة الشيعه، مصحح: صادق حسن زاده- علياكبر زمان نژاد، ج2، چاپ سوم: انصاريان، قم، 1383. 34- موحدي، هادي، يك هزار حديث، چاپ هشتم: انتشارات ارم، قم، 1383. 35- نعماني، ابو زينب، الغيبة، فارس حسون كريم، چاپ اول: انور الهدي، قم، 1422 هـ. 36- نوري همداني، حسين، جايگاه بانوان در اسلام، چاپ چهارم: انتشارات مهدي موعود (عج)، قم، 1384. [1] - سيما مخبر، ريحانه بهشتي، با همكاري جمعي از خواهران، حوزة علميه، نور الزهراء، چاپ پنجم، 1383. [2]- همان. [3]- همان. [4]- محمد شرفي، مراحل رشد و تحول انسان، (تهران: چاپ سوم، بيتا)، ص205. [5] - ابو محمد حسن بن علي حرّاني (ابن شعبه)، تحف العقول عن آل الرسول (ص)، قم: دفتر انتشارات اسلامي، چاپ دوم، 1404 هـ) ص41. [6]- منتخب الاثر، صفحه 826، الزام النّاصب صفحه 280، و الامام المهدي، صفحه 219. [7] - منتخب الاثر، صفحه 292، الزام النّاصب صفحه 180،المحجة البيضاء جلد 3 صفحه 342. [8] - محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج52، (بيروت: دائرة المعارف، للمطبوعات، 1412ق)، ص 263. [9]- ابوالحسن مسلم بن حجاج قشيري نيشابوري، صحيح مسلم، ج6، (قاهره: دارالحديث، چاپ اول، 1412هـ)، ص168. [10] - منتخب الاثر صفحه 433، بحار الانوار جلد 52، صفحه 191، اعلام الوري صفحه 433، المهدي صفحه 199، بشارة الاسلام، صفحه 26، 44، 76 و 99 و مثير الاخوان صفحه 298، نور الابصار صفحه 171، الامام المهدي صفحه 219، الزام النّاصب صفحه 195، المحجة البيضاء جلد 4 صفحه 342 و كشف الغمّه جلد 3 صفحه 324. [11] - كامل سليمان، روزگار رهائي، ج2، (ترجمه يوم الخلاص)، ترجمه علي اكبر مهدي پور( تهران: آفاق،چاپ سوم، 1376)، ص754. [12] - ابوالقاسم پاينده، نهج الفصاحه، ج1، (تهران: انتشارات جاويدان،چاپ بيست و سوم، 1371)، ص184، بشارة الاسلام صفحه 25، صحيح مسلم جلد 8، صفحه 58، منتخب الاثر صفحه 425، و الامام المهدي صفحه 217. [13] - بشارة الاسلام، صفحه 25 و الزام النّاصب، صفحه 182. [14] - نعیم بن حماد مروزي، الملاحم و الفتن، تحقيق: سهيل زكار، (بيروت، دارالفكر، 414 هـ)، ص164. [15]- نعيم بن حماد مروزي، الملاحم و الفتن، تحقيق: سهيل زكار، (بيروت: دارالفكر، 1414هـ)، ص164. [16]- محمد بن حسن شيخ حر عاملي، اثباة الهداة، (قم: مطبعه علميه، 1104 هـ)، ح259، 3/496. [17] - محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج52، (بيروت: دائرة المعارف للمطبوعات، 1412 ق)، ج139، ص139. [18]- همان، ح140. [19]- همان، ح141. [20]- احمد بن محمد معروف به مقدس اردبيلي، حديقة الشيعه، جلد دوم، مصحح: صادق حسن زاده- علي اكبر زمان نژاد، (قم: انصاريان، چاپ سوم، 1383)، ص997. [21]- نجم الدين طبسي، چشم اندازي به حكومت مهدي (عج)، (قم: بوستان كتاب، چاپ سوم، 1380)، ص79. [22]- همان، ص182. [23]- محمد جواد طبسي، زنان در حكومت امام زمان (عج)، (قم: بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود (ع)، چاپ هفتم، 1379، ص22. [24]- محمد جواد طبسي، زنان در حكومت امام زمان (عج)، (قم: بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود (ع)، چاپ هفتم، 1379)،ص32. |
||
|
+
نوشته شده در جمعه دوم مرداد 1388ساعت 22:18 توسط سرگروه دفاعی استان قم
|
|
||
|
|
درباره |
|
|
||
|
|
|
|
|
صفحه نخست پروفایل مدیر وبلاگ پست الکترونیک آرشیو وبلاگ عناوین مطالب وبلاگ |
||
|
|
پیوندهای روزانه |
|
|
مدیران و معاونان ناحیه 3 قم دبیرخانه درس آمادگی دفاعی فروم عکسها ومطالب جالب خواندنی ×××درباره همه چیز دانلود ××× سوالات فرادانش حیطه بندی شده خبرگزاری بسیج آرشیو پیوندهای روزانه |
||
|
|
آرشیو موضوعی |
|
|
مقالات تصاویر |
||
|
|
نویسندگان |
|
|
سرگروه دفاعی استان قم علیرضا سلیمانی زهرا محمدی |
||
|
|
|
|
|
POWERED BY
BLOGFA.COM |
||
